Performans Geliştirmede Kullanılan Zihinsel Beceriler

Günümüzde başarılı olmak için fiziksel beceri ve yeteneklerden daha fazlasına sahip olmak gerekmektedir. Çünkü önemli olan şey baskı altındayken bu beceri ve yetenekleri gösterebilmektir. Bu noktada zihinsel ya da psikolojik becerilerin önemi devreye girmektedir. Üst düzey performans gösteren kişilere bunu sorduğumuzda bize söyleyecekleri tek şey; “Üstesinden gelinmesi gereken zorluk arttıkça zihinsel ya da psikolojik becerilerin önemi de artmaktadır.”

Sporda, sahne sanatlarında ve iş yaşamında yüksek performans gösteren kişilerin bir takım ortak zihinsel beceriler kullandıklarını ve bununla performanslarını olumlu yönde etkilediklerini biliyoruz. Yapılan birçok çalışma da yüksek performans ve zihinsel beceriler arasındaki önemli ilişkiyi ortaya koymaktadır.

Önceleri zihinsel becerilerin doğuştan geldiğine inanılırdı. Günümüzde artık bunun doğru bir inanış olmadığı, aksine herkesin zihinsel becerileri öğrenebileceği ve zihinsel beceri antrenmanı yaparak performanslarını yükseltebileceğine inanılmaktadır. Yapılan bilimsel çalışmalarda bu bilgiyi desteklemektedir. Önemli olan nokta düzenli ve belirli bir süre bu antrenmanı yapmaktır.

Zihinsel beceri antrenmanı, “performansı geliştirmek ve yapılan etkinlikten daha fazla doyum sağlamak için zihinsel becerilerin sistemli ve devamlı bir şekilde uygulanmasıdır”. Bu antrenmanda sıklıkla kullanılan ve etkili olduğu ispatlanan zihinsel becerilerden bazıları; zihinde canlandırma becerisi, uyarılmayı/kaygıyı kontrol etme becerisi, dikkati kontrol etme, odaklanabilme becerisi, kendinle konuşmayı kontrol etme, olumlu düşünebilme becerisi, hedef belirleme becerisi ve rutin davranışlar oluşturma becerisidir.

Zihinsel Beceri Antrenmanı Neden İhmal Edilir?

Zihinsel beceri antrenmanı genellikle üç temel sebepten dolayı ihmal edilir. Bunlar;

  1. Yeterli bilgiye sahip olmamak,
  2. Zihinsel becerilerin tam olarak ne olduğunun anlaşılmaması ve
  3. Yeterli zaman ayırmamak.

Zihinsel Beceri Antrenmanı Hakkındaki Mitler (Efsaneler) Nelerdir?

  • Zihinsel beceri antrenmanı sadece “problemler” için kullanılır.
  • Zihinsel beceri antrenmanı sadece elit sporcular ya da oyuncular kullanır.
  • Zihinsel beceri antrenmanı “hızlı düzeltme” çözümleri üretir.
  • Zihinsel beceri antrenmanı kullanışlı değildir.

Zihinsel Beceri Antrenmanının Faydaları Nelerdir?

Zihinsel becerilerden faydalanmanın motivasyonu arttırma, öz-yeterliliği güçlendirme, dikkati kontrol etme, odaklanma becerisini geliştirme, problem çözme, yarış için hazır olma, hedeflere ulaşma gibi birçok faydası vardır. Hangi zihinsel becerilerin sizin için en faydalı olacağını bulmak önemlidir ve biraz deneme yanılma yapmak bunun için yeterli olacaktır.

Sık Kullanılan Zihinsel Beceriler

1. Hedefler Belirlemek (Goals Setting): Etkili performans için kısa, orta ve uzun vadeli hedefler belirlemek ve süreci takip ediyor olmak önemlidir. Hedef belirlemek dikkatinizi ve enerjinizi etkili bir şekilde kullanmanızı ve karşılaşmalarda daha başarılı olmanızı sağlar. Hedefleriniz belirli, gözlenebilen, ölçülebilen, kaydedilebilir, olumlu, zaman tanımlı ve ulaşılabilir zorlukta olmalıdır.

2. Kendinle Konuşmayı (Self-Talk) Kontrol Etmek: Kendinle konuşma, zihinsel olarak olumlu ve gerçekçi olmayı, sakin kalmayı sağlayan aynı zamanda odaklanmayı taze tutan bir tekniktir. Her insan kendi kendine konuşur. Zor olan kısmı bu iç konuşmayı performansınızı olumsuz etkileyecek bir durum olmaktan ziyade yararınıza kullanabilmektir. Çünkü iç konuşmalar yaşamın akışı içinde pek çok tepkimizi (duygularımızı, davranışımızı) belirler. Bu noktada performansınızla ilgili kendinize olumlu, motive edici cümleler kurmanız performansınızı olumlu yönde destekler.

3. Uyarılmayı/Kaygıyı Kontrol Etmek (Controlling Arousal/Anxiety): Uyarılma, uyku halinden en şiddetli heyecana kadar bir yelpazede değişen nöron uyarımından oluşur. Uyarılma, doğal ve sürekli devam eden bir durumdur; fakat uyarılma seviyesi çok yükseldiğinde stres ya da kaygı gibi problemlere neden olabilir. Var olan stres ve kaygıyı azaltmada rahatlama teknikleri arasında en çok kullanılanları nefes egzersizi ve aşamalı kas gevşetmedir. Bu teknikleri kullanarak rahatlamış bir zihne ve bedene sahip olabilirsiniz.

4. Zihinde Canlandırma (Imagery): Zihinde canlandırma, görselleştirme ya da zihinsel prova olarak da bilinmektedir. Bütün duyu organlarınızı (görme, hissetme, duyma, tat alma, koklama) kullanarak spor da belirli bir antrenmanın zihninizde provasını yapmak anlamına gelmektedir.

5. Dikkati Kontrol Etmek (Controlling Attention): “Dikkat ve konsantrasyon” üstün performans ve başarı için oldukça önemli kavramlardır. Dikkat, bir hedefe yönelik bilinçli ve yoğun algıya denmektedir. Konsantrasyon ise ilgili çevresel uyaranlar üzerinde odaklanmayı sürdürme yeteneğidir. Bu iki kavram etkili performansın gerçekleşmesinde anahtar rolü oynamaktadır.

6. Rutin Davranışlar (Routine Behaviours) Oluşturmak: Rutin davranışlar, performans yapan kişinin düşüncesi, duyguları ve performans-öncesi davranışının tutarlılığını arttırır. Bu etkisinden dolayı, rutinler daha tutarlı performans davranışının da oluşmasını sağlarlar. Bu da daha iyi sonuçlar demektir. Demek oluyor ki, rutinler sizi daha iyi performans gösteren bir kişi (örn., sporcu, oyuncu, dansçı vs.) yapabilir.

Kendinize sormanız gereken 2 soru:

  1. Performansınızın fiziksel ya da teknik yönlerini geliştirmek için ne kadar zamanınızı harcıyorsunuz?
  2. Asıl performansınız üzerinde önemli etkileri olan zihinsel durumlar için ne kadar zaman harcıyorsunuz?

Vakit kaybetmeden hemen ŞİMDİ başlayın!

Ersin Bayramkaya
Uzm. Klinik Psikolog


Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: