Golfde Hedefler Belirlemek ve Gelişimi İzlemek

Sporda başarı için hedef belirlemek (goal setting) ve süreci takip ediyor olmak önemlidir. Hedef belirlemek antrenmanlarınızı daha etkili yapar ve karşılaşmalarda daha başarılı olmanızı sağlar. Birçok sporcu ve antrenör/koç performansı geliştirmek için hedef belirlemenin motive edici bir teknik olduğundan bahseder. Hedef belirlemenin performansı arttırdığı ve ayrıca kaygı, kendine güven ve motivasyon ile ilgili olumlu fizyolojik değişikler sağladığı belirlenmiştir.

Etkili hedefler belirleme bir sporcunun enerjisini ve dikkatini, hem antrenman hem de maç boyunca yönlendirmesini sağlar. Önemli nokta, koç ve takım arkadaşları tarafından desteklenen, takip ve değerlendirme mekanizmalarını içeren belirli hedeflere sahip olmaktır.

Genel olarak üç tür etkili hedef vardır. Bunlar:

  • Sonuç hedefleri: Bir yarışmanın sonuçlarına odaklanan ve standart bir performansı temsil eden hedeflerdir (örn., maçı kazanmak, birini yenmek). Sonuç hedefleri motive edici olabilir ancak tek başına başarı için yeterli değildir.
  • Performans hedefleri: Geçmiş performansı geliştirmeye odaklanan hedeflerdir (örn., golf de 18 delikteki skoru geliştirmek). Performans hedefleri çok kullanışlıdır. Çünkü hedefler sadece sporcunun performansına bağlıdır ve diğerleri tarafından etkilenmez.
  • Süreç hedefleri: Gelişmeyi kolaylaştıracak hareket süreçlerine odaklanan hedeflerdir. Süreç hedefleri belirli anlarda ne yapmak istediğinize odaklanır. Bu hedefler fiziksel yönleri (örn., gerginlik düzeyi), davranışları (örn., beceri düzeyi ve biomekanik), düşünceleri (örn., olumlu, ilişkili faktörlere odaklanmak) ve duyguları (örn., güven ve keyif gibi yardımcı olan duygular) içermektedir.

Yukarıda bahsedilen hedef türlerine baktığımızda genellikle sporcuların, yöneticilerin ve antrenörlerin sonuca dayalı hedefler belirledikleri (örn., “hedefim bu turnuvada şampiyon olmak” gibi), kısmen performans hedefleri belirlediklerini görürüz. Süreç hedeflerini ise çok nadir başvururlar. Sonuç hedeflerine ulaşmak tabiki çok önemli ancak onlara ulaşmak için ilk olarak performans ve süreç hedeflerinin belirlenmesi ve bu hedefler üzerinde çalışmalar yapılması gerekmektedir. Zaten performans ve süreç hedeflerine odaklanmak bizi sonuç hedeflerine götürecektir. Hedeflerin bu şekilde organize edilmesi sporcuların da hedeflerine daha sistematik ve stresten uzak bir şekilde ulaşmalarını sağlayacaktır. Diğer taraftan eğer sporcular sadece sonuç hedeflerine odaklanırlarsa, bu hedefler tehlikeye girdiğinde sporcuların yaşadıkları stres düzeyinde yükselmeler olur ve bu durum baş edilmesi zor bir hal alır.  Doğal olarak performansı da olumsuz olarak etkiler. Bunun yerine sporcular süreç ve performans hedeflerine odaklanırlarsa hem becerilerini geliştirirler hem de motivasyonları ve özgüvenlerini arttırırlar. Buna ek olarak kendilerini fazla baskı altında da hissetmemiş olurlar.

Hedef belirlemenin etkinliği, onları sistematik bir şekilde kullanmayı ve hem koçu hem de sporcuyu içermesine bağlıdır. Araştırmacılar işbirliği içinde hedefe bağlı kalmanın ve uzun, orta, kısa vadeli ve günlük pratiğe dayalı hedefler kullanmanın önemini göstermektedir. Ayrıca hedefler olumlu içerikte olmalıdır. Sporcular bazı zamanlarda gerçekçi olmayan hedefler belirleyebildiklerinden bu konuda koçlarla ve danışmanlarla çalışmanın önemi büyüktür.

Hayalleri İşlevsel Hale Getirmek

Bazı sporcular bir hayale sahip olmanın hedef belirlemekle aynı olduğunu düşünürler. Örneğin bir sporcunun hayali kulüp şampiyonluğunu kazanmak ya da US Open için yeterli hale gelmek ise davranışını yönlendirecek hedefler belirleyemiyor demektir. Bunun yerine, dikkati yoğunlaştırmak ve davranışı yönlendirmek için hedeflerin belirli ve ölçülebilir olması gerekmektedir. Tablo 1.1’de golfcüler için nasıl hedeflerin etkili olduğu gösterilmektedir.

Tablo 1.1 Hedefler hayallere değil davranışa odaklanmayı gerektirir.
—————————————————————————————-

  • Belirli
  • Ölçülebilir
  • İlgi çekici ve istenen
  • Gerçekçi
  • Zaman tanımlı
  • Başkalarıyla hevesle paylaşılan

Bir kişinin hedeflerini nasıl gerçekleştireceğini bilmesi için hedeflerin tanımlı, somut hale (adım adım ne yapılması gerektiğini belirlemek) getirmek gerekir. Örneğin, eğer hedefiniz sezon sonunda handikapınızı düşürmek ise bu hedef davranışınızı yönlendirmeye yetecek kadar belirli bir hedef değildir. Hedefinizi, handikapınızı pratiğinizin yüzde ellisini kısa oyununuza (short game) ayırarak 3 vuruş düşürmek olarak belirtirseniz, hedefinizi hem belirli hem de ölçülebilir hale getirmiş olursunuz. Skorun % 65’inden daha fazlası kısa oyundan geldiği için bu akıllıca bir yöntemdir. Ama birçok golfcü pratiklerinin % 10’undan daha az zamanını kısa oyuna harcar. Eğer bu sizin gerçekten yapmak istediğiniz bir şey ise, sizin için çekicidir ve 22 handikapınız varsa bunu 19’a düşürmek de gerçekçidir. Diğer taraftan eğer handikapınız 4 ise bu yöntemi kullanarak 1’e düşürmeniz gerçekçi olmayacaktır. Hedefinizi başkasıyla paylaşırsanız, partneriniz pratiğe ayırdığınız zamanın yüzde ellisini kısa oyunlara ayırıp ayırmadığınızı kontrol edebilir ve bu yönde sizi teşvik edebilir.

Hedefler golfcü tarafından da belirlenmiş ve sahiplenilmiş olmalıdır. Bir koçun belirlediği hedefler, golfcünün kendisinin belirlediği hedefler kadar anlamlı ve etkili olmayabilir. O nedenle hedef belirlemede sporcunun da etkisi olmalıdır. En etkili hedefler orta derecede zordur, gerçekçidir. Bunlara ek olarak hedeflerin zaman sınırı oluyor olması önemlidir. Hedefler uzun, orta ve kısa vadeli olmalıdır. Örneğin, uzun vadeli hedef gelecek ağustos il şampiyonluğu için yeteri kadar iyi olmak olabilir. Kısa vadeli hedef ise bunu yapabilmek için vuruşunuzun daha iyi olması gerektiğini fark ederek buna yönelik çalışmaların yapılmasıdır. Bu noktada günlük, haftalık ve aylık hedeflerinizin olması sonuç hedefinize ulaşmada size basamak olacaklardır. Böylece yaptığınız işe daha iyi konsantre olabilir, uzun vadeli hedefinize daha emin adımlarla ilerleyebilirsiniz.

Not: Hedef belirleme ilgili diğer makale için tıklayınız Etkili Hedef Belirlemenin İlkeleri

Ersin Bayramkaya,
Uzm. Klinik Psikolog

Özden Sevil,
Psikolog
Klinik Psikoloji Y.L. Öğrencisi

Kaynaklar:

Bunker, L. K. (2006). Golf: Sport Psychology Challenges. In J. Dosil (ed.). The Sport Psychologist’s Handbook (314-316). England: John Wiley & Sons Ltd.


Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: