Golf: Dikkat ve Konsantrasyon

Spor alanında sıkça dile getirilen kavramlardan ikisi olan “dikkat ve konsantrasyon” üstün performans ve başarı için oldukça önemli kavramlardır. Dikkat, bir hedefe yönelik bilinçli ve yoğun algıya denmektedir. Konsantrasyon ise ilgili çevresel uyaranlar üzerinde odaklanmayı sürdürme yeteneğidir. Bu iki kavram spordaki başarının gerçekleşmesinde anahtar rolü oynamaktadır. Bir sporcu eğer dikkat ve konsantrasyon konusunda başarılı ise daha etkili performans görmekte ve daha başarılı olmaktadır.

18 parkurlu, 75 dekarlık bir arazinin içinde ortalama 6500 metre yürüyüş yolu olan bir golf sahasında bir tur golf oynamak yaklaşık 4 – 5 saat sürmektedir. Bu sürenin % 50’si vuruşlar arasındaki yürüyüşlerle geçse de, 1990’ların ortalarında golfçülerin bu süre boyunca tamamen ve hiç ara vermeden konsantre olmaları bekleniyordu. Dolayısıyla bu durum dikkat ve konsantrasyon problemlerini de beraberinde getiriyordu. Ancak günümüzde bu durum değişmiştir. Bugün biliyoruz ki en iyi golfçüler, bir golf turu boyunca odaklanabilen ve aynı zamanda bunu dağıtabilen kişilerdir. Kısaca özetlemek gerekirse bu sporcular vuruş öncesinde ve esnasında duruma uygun, yoğun bir şekilde konsantre olurlar. Vuruşu yaptıktan sonra bir sonraki vuruşa ilerlerlerken vuruş aralarında az önceki konsantrasyon durumunun dağılmasına izin verirler. Bir sonraki vuruşa yaklaşırken tekrar konsantre olurlar. Bu durumda sporcular konsantre olmak için KMY (Konum, Mesafe, Yol) olarak kısaltılan basit bir dikkat rehberi kullanırlar. Bu rehber, oyunculara dikkat etmeleri gereken en önemli şeyleri; topun konumunu, hedefe uzaklığını ve topun hedefe gitmesi için gereken yolu hatırlatmak için kolay bir sistem sunmaktadır. Yapılan uygulamalara göre oyuncular bu sıralamaya odaklandıklarında daha iyi kararlar verebiliyorlar ve kaygılarını daha iyi kontrol edebiliyorlar.

Diğer yandan bir golf turunu tamamlamak için gerekli olan süre bazen geçmiş zamanda gerçekleştirilen kötü performansa takılı kalarak da geçirilebiliniyor. Araştırmalar “şimdi”ye odaklanmanın ve “geçmişin gitmesine izin verme” nin önemli olduğunu gösteriyor. Golf, her çukurun “mini oyun” olması, skorun her defasında yeniden sayılması bakımından benzersiz bir oyundur. En son çukurdaki performans ile bir sonraki çukurda iyi performans sergileme olasılığı arasında bir ilişki yoktur. Bu durum golf oyununu hem zorlayıcı yapar hem de önceki performansı bırakıp şimdiye odaklanarak kaygıyı daha kolay kontrol edebilme fırsatı verir.

Dikkatin bilindiği üzere bir takım boyutları vardır; dış-iç, geniş-dar ve sporcular başarılı bir performans için, duruma uygun olarak, dikkatin bu boyutları arasında (dış dikkatten iç dikkate, geniş dikkatten dar dikkate geçiş) geçiş yapabilmelidir. Özellikle golf sporunda bu geçiş geniş-dışla başlayıp (1), sonra geniş-içe (2), oradan dar-dışla (3) ve daha sonra dar-içle (4) devam eden problem çözme stratejisini temsil eder.

 

Dış

 

İç

 

Geniş

1

2

 

Dar

3

4

Şekil 1.1 Dikkat kontrolünün boyutlarının kullanılması golfçüye, sistematik şekilde bilgileri toplamasına ve en iyi vuruşu ile ilgili etkili karar vermesine yardım eder.

Bu modelde golfçüler, geniş-dış dikkatle (1) ya da yukarıda anlatılan KMY sistemini kullanarak her vuruş için çevresel faktörleri, bilgileri analiz ederler. Sonra geniş-iç dikkat (2) ile kişisel becerilerine dayanarak bu vuruş için seçeneklerini belirlerler. Üçüncü adımda dar-dış dikkat (3) ile bu vuruş için belirli bir yol izleme yönetimini yaparlar (örneğin; top nerede durmalı, bayrağın üzerinde mi yoksa altında mı olmalı, nasıl bir yol izlenmeli, v.b) ve son olarak dar-iç dikkatle (4) vuruş için en iyi seçeneği belirlerler.

Bir golfçünün antrenman ve turnuvalarda en üstün performansını ortaya koyabilmesi için, içerisinde bulunduğu pozisyona göre yukarıdaki gibi dikkatini yönetme becerisine sahip olmalıdır. Golfçü, dikkatini etkili bir şekilde yönetebildiğinde, yukarda belirtilen boyutlar arasında kolaylıkla geçişler yapabilmektedir; dikkatini dardan genişliğe ya da genişlikten darlığa, içten dışa ve ya dıştan içe doğru değiştirebilmek. Bu beceriye ve esnekliğe sahip olunamadığında vuruş ile ilgili performans düşebilmekte ve peşinden başarısızlık gelebilmektedir. Bu beceriye sahip olmada rutin davranışların belirlenmesi bu beceriyi güçlendirmektedir.

Dikkat kontrolünün başka bir önemli noktası şimdiki anda kalmaktır. Deneyimli olmayan birçok golfçü şimdiye odaklanmak yerine ya bir önceki vuruşta kalır ya da bir sonrakiyle ilgili fazlaca düşünür. Bir önceki delikteki bogey ya da kötü bir tee vuruşu için kendinize kızmakla meşgul olursanız, bu sadece sizin dikkatinizi dağıtır. Aynı şekilde, bir sonraki vuruş için plan yapmaya başlarsanız ve bir birdie ile bir sonraki deliğe vuruş yapmaya odaklanırsanız, elinizdeki vuruşa odaklanmıyorsunuz demektir. Bu gibi durumlar dikkatinizin bölünmesine ve şimdiki ana dikkatinizi verememenize ve etkisiz vuruşlar yapmanıza neden olabilir. Bu problemler etkili iç konuşmanın ve rahatlama tekniklerinin kullanılmasıyla düzeltilebilir.

Uzman oyuncuların dikkat ve konsantrasyonları hakkında yapılan bir araştırmaya göre, oyuncuların oyunda en zirvede oldukları noktada çabalamadan ve otomatik bir şekilde becerilerini sergiledikleri ve bunun hemen hemen hiçbir bilinçli kontrol olmadan yaptıkları bulunmuştur. Araştırmadaki oyuncular o anda dar bir dikkat yoğunlaşması ve o anki işin içine tamamen dalmış olma hali tanımladılar. Ayrıca sporcular hata yapma korkuları olmadan ya da zayıf bir vuruşun negatif sonuçları ile ilgilenmeden oynadıklarını belirttiler.

Golfde dikkati zorlayan diğer bir faktör de oyunun oynandığı çevredir. Örneğin bir oyuncunun önündeki kişilerin yavaş oyunu, o oyuncu için hayal kırıklığı yaratabilir ve bundan dolayı dikkati dağılabilir. Diğer taraftan oyunun yavaş oynanması aynı zamanda odaklanmak ve sonraki vuruşun provasını yapmak için de bol bir zaman fırsatı vermektedir. Hatta bu bir turnuva ise hakemden diğerlerinin de yavaş oyununu kontrol etmesini istemek için de bir fırsat olabilir. Bir oyuncunun, oyununun yavaş oynanması nedeniyle hayal kırıklığına uğraması iyi değildir. Bu durum için bir şeyler yapmalıdır! Örneğin turnuva oyunu boyunca, bir golfcü oyun partnerlerinden birinin yavaş oynadığı ve hakemin tüm grubun hızlanmasını istediği durumla karşı karşıya kalabilir. Böyle bir durumda, vuruş için olabildiğince hazır olmaya odaklanmak, olabildiğince çabuk biçimde konumları, mesafeleri okuyabilmek ve olabildiğince çabuk vuruşa hazır olabilmek önemlidir. Buna “ready play” de denir. Eğer bir oyuncu partnerinin yavaş oyunu nedeniyle cezalandırıldığına üzülüp dikkati dağılırsa, bu durum sadece performansını düşürür ve başarısızlığı getirir.

Golfde dikkatin kontrolü ve performans arasındaki ilişki pek çok çalışmada incelenmiştir. Yapılan çalışmada golf performansı ve dikkatle ilgili testler arasında anlamlı bir ilişki bulmuşlardır. Başka çalışmalarda da iyi oyuncuların daha yüksek seviyede konsantrasyona ve güvene sahip oldukları belirlenmiştir. Araştırmalar, iyi golfcülerin vuruş-öncesi plan yapma, yüksek konsantrasyonu içeren daha iyi zihinsel hazırlık yaptıklarını ve performansları hakkındaki olumsuz değerlendirmelerden ya da bununla ilgili iç konuşmalardan daha az etkilendiklerini göstermiştir.

Ersin Bayramkaya
Uzm. Klinik Psikolog

Kaynakça:
Bunker, L. K. (2006). Golf: Sport Psychology Challenges. In J. Dosil (ed.). The Sport Psychologist’s Handbook (305-307). England: John Wiley & Sons Ltd.

Cohn, P.J. (1991). An exploratory study on peak performance in golf. The Sport Psychologist , 5, 1-14.

Konter, E. (2006). Spor Psikolojisi El Kitabı (115-116). Ankara: Nobel Yayın Dağıtım

Owens, D. D. & Bunker, L.K. (1992). Advance Golf: Steps to Success. Champaign, IL: Human Kinetics.

Thomas, P.R & Over, R. (1994). Psychological an psychomotor skills associated with performance in golf. The Sport Psychologist, 8, 73-86 pp.

Zinsser, N., Bunker, L. & Williams, J.M. (2001). Cognitive techniques for building confidence and enhancing performance. In J.M. Williams (ed.), Applied Sport Psychology: Personal Growth to Peak Performance (4th edn; pp. 284-311). Mountain View, CA: Mayfield Publishing Co.


Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: