Spor ve Öfke

Karşılaşma Esnasındaki Öfke ile Başa Çıkma: Kendinle Konuşma (Self Talk) Tekniği:

Öfke, sporcuların zaman zaman yaşadığı, uygun ifade edildiğinde olumlu sonuçlar doğuran normal ve sağlıklı bir duygudur. Engellenme, istenmeyen sonuçlar ve karşılanmayan beklentiler öfkeyi ortaya çıkaran ve arttıran nedenlerin başında gelmektedir. Bu durum sporcunun hedeflerinden uzaklaşmasına, olayların gidişatını yönlendirememesine neden olmaktadır. Normal bir duygu olan öfkenin bu olumsuz sonuçlara sebep olmaması için, öfke duygusunun tanınması, kabul edilmesi ve işlevsel bir biçimde ifade edilebilmesi gerekmektedir.

Sporcularda kendinle konuşma (self talk) zihinsel olarak olumlu ve gerçekçi olmayı, sakin kalmayı sağlayan aynı zamanda odaklanmayı taze tutan bir tekniktir. Aynı zamanda bu teknik öfkenin kontrol edilmesinde de yardımcı olmaktadır.

Karşılaşma esnasında öfke problemi yaşayan iki sporcunun (ikisi de atlet) daha sonrasında bununla nasıl baş edebileceklerini öğrendikleri bir çalışma yapılmıştır. Her iki sporcu ile öfke problemi üzerine kendinle konuşma tekniği kullanılarak üç seans çalışıldıktan sonra, karşılaşma öncesi, esnası ve sonrasında öfke duygularını iyi bir şekilde kontrol etmeyi öğrendikleri gözlenmiştir.

Kısa mesafe koşucusu olan, öfkesini kontrol etmeyi öğrenebildiği gibi başarılı bir şekilde güçlü yanlarına da odaklanmayı öğrenmiştir. Atlet güçlü yanlarını yansıtan doğru ifadeleri kendisine söyleyerek tekrarlamıştır. Buna ek olarak seanslar sonrası her gün birçok kez bunları kendisine söylemesi istenmiştir. Çünkü bir beceri ancak pratik yapılarak kazanılabilir. Karşılaşmada kullanması için bir kelime belirlenmiştir (Örn., “hırslı”, “gayretli” ya da “odaklanma” gibi) ve böylece bu kelimeyi kendisine hatırlatarak diğer ifadeleri de hatırlaması sağlanmıştır. Sporcunun kendisine söylemesi için belirlenen ifadeler:

  • Yetenekli bir koşucuyum.
  • Takımın en iyi kısa mesafe koşucusuyum.
  • Gerçekten hırslı ve atılgan bir sporcuyum.
  • Takımın önemli bir parçasıyım.
  • Olumlu yaklaşımlarım (tavırlarım) var.
  • Çabuk ve hızlıyım.
  • Hatalarımın zihnimi rahatsız etmesine izin vermem.
  • Her yarışmada daha hırslı koşarım.
  • Antrenmanlarımda olduğu kadar karşılaşmalarda da rahatımdır.
  • Yaptığım hataları kolaylıkla geride bırakabilirim.
  • İyi konsantre olurum ve dikkatimi yarış boyunca koruyabilirim.
  • İnsanların ne düşündükleri ile ilgili endişelerimin üstesinden gelebilirim.
  • İnsanların benim hakkımda ne düşündükleriyle ilgilenmem.
  • Koşmaktan ve yarışmaktan keyif alırım.

Eğer bir koşucu kaybetmek için ya da geçilmek için yarışa başlarsa, muhtemelen kendisini öfkeli hisseder. Bu durumda kendisi ile yapacağı negatif konuşma oldukça olumsuz olacaktır: “Hadi budala, senin sorunun ney! #%$* gibi koşuyorsun. Eğer bu şekilde sinirlenmeye devam ederse sonunda patlayacaktır. Diğer orta mesafe koşucusu olan atletin yaşadığı öfke problemi bununla ilgiliydi. Onunla yapılan çalışmada kendisine yardımcı olacak ifadelerin şunlar olduğu belirlendi:

  • Geçilmiş olduğum için kendimi affediyorum.
  • Konuşmalarımla kendimi cesaretlendirebilir ve destekleyebilirim.
  • Öfkemi ya da korkumla yüzleşip onları serbest bırakabilirim.
  • Her turda geçtiğim diğer turu unuturum, tempomu ve formumu düşünürüm.
  • Özellikle gerideysem daha hırslı ve gayretli koşarım.
  • Yarış esnasında pozitif düşünürüm.
  • Her yarışta zihinsel olarak güçlü dururum.
  • Eğer yarışa önde başlamışsam daha hırslı ve gayretli koşarım.
  • İyi koşmayı seviyorum ve yarışmaktan keyif alıyorum.
  • Sakinim, rahatım ve karşılaşma esnasında bunu koruyabilirim.

Kişisel Öfke Farkındalığı

Aşağıdaki soru listesi sporcuların kendi öfkelerini değerlendirmede onlara yardımcı olabilmektedir. Bu sorular yalnız başına ya da karşılaşma esnasındaki öfke ile baş etme ile ilgili grup/takım tartışmasının bir parçası olarak kullanılabilir.

1. …………………………………………………………………………………….. olduğu zaman öfkelenirim.

2. Karşılaşma esnasında öfkemle …………………………………… yaparak baş ediyorum.

3. Karşılaşma sırasında öfkemi yapıcı bir biçimde……… şeklinde ifade etmek istiyorum.

4. ……………………………..… öfkemle baş etmede bana yardımcı olan 5 olumlu cümledir.

Kaynaklar

Bayramkaya, E. (2009). Öfke Yönetimi. Yayınlanmamış Eğitim Notları

http://appliedsportpsych.org/Resource-Center/Athletes/Articles/dealing-with-anger

Ersin Bayramkaya

Uzm. Klinik Psikolog


Comments are disabled.

%d blogcu bunu beğendi: