Performans ve Duygu Düzenleme Stratejileri

Performans geliştirme şüphesiz yeni bir alandır ve temellerini spor psikolojisinin ilkelerinden alır; keza teknikler ilk önce çeşitli spor alanlarında denenip daha sonradan hayatin başka alanlarına uyarlanabilmiştir. Su anda da performans hayatimizin içinden bir kavram olup günümüzün hemen her anında çeşitli sekilerde karsımıza çıkar: Sınav olan bir öğrenci, proje sunumu yapan bir çalışan, tiyatro yapan bir sanatçı veyahut müsabakalarda ülkesini temsil etmek üzere kosan bir sporcu…

Psikolojinin, diğer bir deyişle çeşitli ruh hallerinin bireyin performansına etkisi çokça sorgulanmıştır ve araştırılmıştır. Çoğu kişi ruh halinin kendiliğinden oluştuğunu düşünüp kontrol altına alınamayacağını iddia etse de arastimalar bunun yanlış bir görüş olduğunu göstermiştir. Öz-güven gibi ruh halini kontrol etmede de bireyin iradesi işlev görür ve bilinçli bir şekilde ruh hali manipüle edilebilir.

Spor, hem katılımcılar hem de oyuncular için oldukça güçlü duygular uyandırır. Unlu Amerikan psikoloji profesörü Lazarus’a göre zihin uç kısımdan meydana gelmektedir. Bunlar; düşünce, motivasyon ve duygudur ve üçü birlikte davranışlarımızı sekilendirir. Ruh halinin etkisini spor oyunları içerisinde değerlendirirsek, sporda üstün performans göstermek için sporcunun ruh hali ve duygu durumunun farkında olması; bunun yanında öz düzenleme becerilerini bilmesi ve kendi kendine koyduğu uzun ve kısa vadeli hedeflere bağlılık oluşturması gerekmektedir. Nitekim elit sporcular kendilerine dair farkındalığı yüksek olan kişilerdir. Birçoğu için bu farkındalığı yakalamak kendiliğinden öğrenilip sezgi ile pekiştirilse de yine de çeşitli durumlarda uygulanabilecek sistematik strateji geliştirilmesi gerekir.

Aşağıdaki profillere göz atarsak:

–          Artan enerji, düşük seviyede gerilim-depresyon-öfke-yorgunluk ve düşünce karışıklığını içeren bir profil üstün performansa şüphesiz daha yaklaşır.

–          Artan enerji, düşük depresyon-yorgunluk-düşünce karışıklığıyla birleşmiş müsabaka öncesi orta seviyede gerilim ve öfke de performansın gelişiminde işlevsel olabilir.

–          Her sergilediğiniz iyi performans öncesi tutarlı bir bicimde ayni profili sergiliyorsanız, bu profilin yeniden gösterilmesi de şüphesiz üstün performansı stabil (sabit) hale getirecektir.

Spor ve performans psikologlarının öz düzenleme surecinde çoğu zaman rolleri sporcuyu gözlemlemek, kendiliğinden oluşan bu davranışların daha optimize edilmesini sağlamak ve böylece sporcuya destek olmaktır. Bu amaçla spor psikologları spor haricinde çeşitli durumlara da uygulanmak üzere etkili duygu düzenleme stratejileri önermişlerdir:

Gerginlik Yönetimi

–          Rahatlama egzersizleri yapın

–          İmgelemenin gücünden faydalanın

–          Kısa bir yürüyüş de olsa çeşitli egzersizler deneyin

–          Önceki iyi performanslarınızda sergilediğiniz ritüelleri uygulayın

Depresyon Yönetimi

–          Olumsuz hislerinizin kökenini bulmaya calisin

–          Bu hislerle ilgili güvendiğiniz biriyle konusun

–          Farklı açılardan bu hislere bakmaya calisin

–          Dokunmak-sarılmak gibi fiziksel duygulanımların gücünden faydalanın

Öfke Yönetimi

–          Rahatlama egzersizleri yapın

–          Kendinizle bas basa kalabileceğiniz bir zaman dilimi ayırın

–          Hislerinize farklı açılardan yaklaşın

–          Öfkenizin tetikleyicisini fark edin

Enerji Yönetimi

–          Spor yapın

–          İmgelemeyi kullanın

–          Coşkulu müzikler dinleyin

–          Yarışma stratejilerine odaklanın

Yorgunluk Kontrolü

–          Rahatlama egzersizleri yapın

–          Duş alın

–          Dinlenmenize ve uykunuzun sure ve kalitesine dikkat edin

–          Masaj yapın

Düşünce Karışıklığı Yönetimi

–          Yarışma stratejilerine odaklanın

–          Pozitif düşünün

–          Hislerinizin nedenlerini bulmaya calisin

–          Bu hislerle ilgili başka kişilerle konusun ve desteklerini alin

Kaynakça:

Butler, R. J. (1997) Sport Psychology in Performance, Butterworth Heinemann Publishing

Olrick, T. (1986) Psyching for Sport, Leisure Press- Champaign, Illinois

Melike Elbasan,

Psikolog


Comments are disabled.

%d blogcu bunu beğendi: